Drzewny Gość

Czy jabłoń to tylko smaczne jabłka?

Przyszła moja ulubiona pora roku i zaczął się mój ulubiony miesiąc, nie tylko dlatego, że większość wspaniałych rzeczy w moim życiu związana jest z październikiem ale również ze względu na mnogość barw. Ileż odcieni żółci, brązu i czerwieni możemy podziwiać właśnie w październiku. Pogoda na spacery jest idealna nie za ciepło i nie za zimno tak w sam raz, grzybów urodzaj i te kolorowe szeleszczące kobierce liści. Po prostu poezja :).

Jesień to również nasze przepyszne jabłka, gruszki i śliwki a najlepiej smakują te z naszych ogrodów. Ale się rozmarzyłam, ale nie o owocach chcę Wam dzisiaj opowiedzieć, ale o drewnie tych wspaniałych drzew owocowych.

Jedząc te soczyste dary natury zastanawialiście się może kiedyś czy ta jabłoń jak kiedyś przestanie owocować, ta z którą mamy związanych tyle wspaniałych wspomnień – będzie mogła być zachowana (chociaż jej fragment) w jakimś miejscu w naszym domu?

Drzewa owocowe mają piękne, twarde i wartościowe drewno. Wykonuje się z nich drobną galanterię drzewną, instrumenty np. drewno moreli (Prunus armeniaca L.) wykorzystywane jest jako materiał na duduk (ormiański instrument) – taka ciekawostka lingwistyczna tłumacząc bezpośrednio z łaciny to śliwa armeńska.

Natomiast drewno czereśni amerykańskiej (Prunus serotina) ma wspaniałe właściwości akustyczne (nie jedna sala koncertowa jest nią wyłożona) poniżej audytorium Parco della musica w Rzymie.

auditorium-parco-della-musica-roma

auditorium-parco-della-musica-roma

Zacznijmy jednak od jabłonki (Malus sp.)

Drewno, które opiszę to jabłoń dzikorosnąca w lesie.

Jabłoń dzika (leśna) (Malus sylvestris Mill.) jest drzewem osiągającym do 9 m wysokości i średnicy pnia do 30 cm. Często występuje w formie krzewiastej. Gęstość drewna dla wilgotności 12% wynosi 830 kg/m3 (umówmy się, że na potrzebę naszej komunikacji będę stosować ρ12). Dla porównania gęstość drewna dębowego (Quercus robur L.) wynosi 675kg/m3, tak więc jabłoń ma bardziej zwarte drewno niż dąb i oglądając preparaty  mikroskopowe tych obydwu gatunków można to zauważyć.

Stabilność wymiarowa jabłoni nie jest najlepsza skurcz objętościowy  wynosi aż 17,6% ale jeśli spojrzymy na stosunek skurczu stycznego do promieniowego (przez parkieciarzy zwany stopniem deformacji im mniejszy tym lepiej) to wynosi 1,8 tyle samo co dla dębu. Gdybyśmy analizowali stabilność wymiarową danego gatunku drewna, jedynie na podstawie tego wskaźnika moglibyśmy dojść do błędnych wniosków i stwierdzić, że drewno jabłoni zachowuje się tak samo jak drewno dębu co nie jest prawdą. Zawsze sprawdźmy pozostałe parametry skurczów chociaż objętościowy. W tym przypadku różnica jest ogromna, dla dębu wartość skurczu wynosi 13,0%, czyli o prawie 5% mniej a to jest bardzo dużo jeżeli chodzi o pracę drewna.

Jak jabłonka wygląda pod korą?

Struktura drewna jest rozpierzchło-naczyniowa, od małych do bardzo małych porów występujących częściej w strefie drewna wczesnego, granica przyrostów rocznych widoczna, promienie drzewne i miękisz nie widoczne gołym okiem,

jabłoń poprzeczny

przekrój poprzeczny z lekko falistym zarysem

jabłoń styczny

przekrój styczny z zakorkiem i miejscową zgnilizną (pod względem odporności na czynniki biotyczne drewno jabłoni jest mało wytrzymałe 😦 )

jabłoń promieniowy

przekrój promieniowy (nic nie widać, no może trochę przyrosty roczne 😉 )

Drewno twardzielowe o zabarwionej twardzieli. Biel wąski blado kremowy, twardziel ma bogatą gamę kolorystyczną od jasnoczerwonego po szarobrązowy, mogą występować smugi ciemniejszych pasm koloru podobnie jak w drewnie oliwki (Olea europaea). Włókna drzewne proste, w niektórych częściach drzewa mogą mieć falisty zarys. Jak już wyżej pisałam drewno ma zwartą, jednolitą strukturę.

Jak się pracuje z drewnem jabłoni?

Ze względu na swoją dość dużą gęstość obróbka mechaniczna może być trudna, należy również uważać na możliwość zapalenia w trakcie obróbki. Łatwo się toczy, klei. A podczas pracy z drewnem obdarza nas przyjemnym, delikatnym i słodkim zapachem.

Co możemy zrobić z jabłonki?

Okleiny, przybory kreślarskie, rękojeści narzędzi, intarsja , zabawki, naczynia, drobną galanterię drzewną (kolczyki też da radę) [1]

przybory kreślarskie

twarde drewno jabłoni jest wykorzystywane do wyrobu przyborów kreślarskich (może pamiętacie z czasów szkolnych 😉 )

Bartłomiej Śnieciński-2

Etykieta – https://www.instagram.com/b_woodie_art

Gruszka też jest smaczna a jej drewno równie użyteczne jak jabłoni 😉

Pyrus communis L. jest podobnie jak jabłoń drzewem, które urośnie do 9 m (oczywiście mogą zdarzyć się osobniki wyższe 😉 ), a jej pień do 0,3m grubości. Zewnętrzne gabaryty są podobne. Różnica już jest widoczna w gęstości ρ12, która wynosi 690 kg/m3, czyli porównywalnie do dębu.  Stabilność drewna, skurcz objętościowy jest mniejszy od jabłoni (13,8%) ale współczynnik deformacji wynosi już 2,9%. W odniesieniu do drewna dębowego drewno gruszy jest mniej odporne na zmiany gabarytów ;).

Co grusza kryje w środku?

Podobnie do drewna jabłoni również ma strukturę rozpierzchło-naczyniową. Liczne drobne pory porozmieszczane na całym przekroju bez charakterystycznego układu tak jak np. w drewnie dębowym. Czasami w naczyniach drewna można znaleźć kryształy mineralne lub gumożywicę (czerwono-brązowe), widoczne dobrze pod mikroskopem. Promienie drzewne i miękisz widoczne na przekroju promieniowym.

grusza poprzeczny-2

przekrój poprzeczny z widoczną granicą przyrostów rocznych

grusza styczny-2

przekrój styczny z widocznymi smugami wysyconymi minerałami i gumożywicą zabezpieczającymi przed zgnilizną

grusza promieniowy-2

przekrój promieniowy z widocznym drobnym błyszczem

Drewno twardzielowe o zabarwionej twardzieli. Twardziel od bladoróżowej do czerwonobrązowej, biel trochę jaśniejszy bardzo słabo zaznaczona granica między twardzielą a bielem. Drewno o strukturze zwartej, jednolitej. Czasami parowane w celu pogłębienia różowego zabarwienia.

Czy łatwo coś zrobić z gruszy i co?

W przeciwieństwie do drewna jabłoni, drewno gruszy jest łatwe w obróbce ręcznej i mechanicznej. Łatwo się toczy, klei i wykończa powierzchnie. Nie wydziela zapachu.

Głównie wykorzystuje się je na okleiny, markieterię, intarsje, snycerstwo, zabawki dla dzieci, instrumenty muzyczne, meble, drobną galanterię drzewną (np. rękojeść noży, korpus piór wiecznych), czółenka tkackie.

Pomalowane na czarno jest substytutem drewna hebanu (Diospros sp.)[2,3]

czółenko tkackie

czółenko tkackie, element krosna

krosno tkackie i wrzeciono

Na koniec śliwka (Prunus domestica L.) i wiśnia (Prunus cerasus L.)

Zaliczamy również czereśnię (inaczej wiśnia ptasia Prunus avium L.) (ta sama rodzina tylko inne barwy drewna). Rodzaj Prunus, drewno o podobnych właściwościach ρ­12 od 600-700 kg/m3, struktura drewna pierścieniowo-naczyniowa do rozpierzchło-naczyniowej, drewno zwarte o jednolitej postaci, granica przyrostów rocznych widoczna, promienie drzewne widoczne na przekroju promieniowym u wszystkich, u śliwy (Prunus domestica L.) widoczne na wszystkich trzech przekrojach anatomicznych. Drewno twardzielowe o zabarwionej twardzieli różniące się odcieniami. U śliwy odcienie fioletu, wiśni czerwieni a czereśni zieleni [4,5].

poniżej porównanie przekrojów stycznych od najciemniejszej śliwy do najjaśniejszej czereśni

śliwa przekrój poprzecznywiśnia przekrój poprzecznyczereśnia przekrój poprzeczny

u śliwy najlepiej widoczne promienie drzewne, wiśnia gorzej a czereśnia praktycznie wcale

Porównanie przekrojów wzdłużnych (promieniowy, styczny) od śliwy do czereśni

śliwa przekrój promieniowywiśnia przekrój stycznyczereśnia przekrój promieniowy

błyszcz widoczny u wszystkich gatunków

Drewno rodzaju Prunus znajduje zastosowanie do wyrobu instrumentów muzycznych, fornirów, intarsji, mebli, drobnej galanterii drzewnej.

noże do masła - Tomasz Piotr Janik

noże do masła lub do smalcu wykonane przez Tomasza Piotra Janika

Mam nadzieję, że po lekturze tego artykułu będziecie już wiedzieć jak utrwalić Wasze ukochane owocowe drzewko 😉

W tym miejscu chciałam bardzo podziękować autorom zamieszczonych prac panom

Bartłomiejowi Śniecińskiemu – https://www.instagram.com/b_woodie_art

Tomaszowi  Piotrowi  Janikowi

Źródła:

  1. http://www.wood-database.com/apple/
  2. http://www.wood-database.com/pear/
  3. https://www.itd.poznan.pl/pl/vademecum/grusza-i-jablon
  4. http://www.wood-database.com/plum/
  5. http://www.wood-database.com/cherry/

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.